السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

627

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

بسيارى در آن وجود دارد ؛ به گونه‌اى كه برخى ابتدابه يكى از دو قول فتوا داده‌اند ؛ ليكن پس از مدتي از آن عدول كرده وديدگاه مقابل آن را برگزيده‌اند ؛ چنان كه تفاصيل متعددى نيز در اين مسئله وجود دارد . بنابر قول مشهور ميان متأخران ، قضاى نمازهاى واجب يوميه فوريت ندارد ؛ از اين رو ، مقدّم داشتن آن بر نماز حاضر واجب نيست ؛ چنان كه مؤخّر داشتن نماز حاضر از نماز قضا ، از شرايط صحّت نماز ادا نيست . همچنين اشتغال به ساير اعمال از مباحات ، مستحبات وواجباتِ داراى وسعت وقت ، حرام نمىباشد . اين قول به مشهور قدما نيز نسبت داده شده واز بسيارى از قدما وفقهاى معاصر أئمة عليهم السلام ، از صاحبان أصول حديثي نيز نقل شده است . 27 در مقابل ، جمعى از قدما به فورى بودن قضاى نماز واجب يوميه قائل شده وگفته‌اند : واجب است هنگام التفات ومتذكر شدن ، فورى آن را به جا آورد وآن را بر تمامى اعمال ؛ أعم از مباحات ، مستحبات وواجبات موسّع - تا قبل از تنگ شدن وقت آنها - مقدّم بدارد ونيز از كارهاى غير ضرور پرهيز كند . بنابر اين ديدگاه ، مقدّم داشتن نماز قضا بر نماز حاضر ، واجب است وچنانچه در اثناى نماز حاضر متذكر گردد ، بايد نيّت خود را به نماز قضا برگرداند واگر به رغم متذكر بودن ، نماز حاضر را مقدّم بدارد ويا در اثنا نيّت را به نماز قضا بر نگرداند ، نمازش باطل خواهد بود ؛ چنان كه اشتغال به كارهاى غير ضرور نيز حرام مىباشد . 28 اين قول به مشهور قدما نيز نسبت داده شده است . 29 اين ديدگاه به مضايقهء محض معروف است ؛ چنان كه ديدگاه نخست ، به مواسعهء محض معروف مىباشد . ديدگاههاى ديگرى نيز بر شمرده شده كه در حقيقت تفصيل در مسئله است ، مانند وجوب مقدّم داشتن نماز قضا در صورتي كه يكى باشد ، بر نماز حاضر ؛ وجوب مقدّم داشتن قضاى نمازى كه در همان روز فوت شده بر نماز حاضر ؛ خواه نماز قضا يكى باشد يا متعدد . 30